Cyrtanthus is een geslacht van bolgewassen van de familie Amaryllidaceae. Dit mooie en vaak spectaculair bloeiende geslacht bestaat uit ongeveer 55 soorten en ondersoorten. Het is endemisch in Zuidelijk en Oostelijk Afrika en komt voor in alle 9 provincies van Zuidafrika. De meeste soorten zijn echter te vinden in het zuiden van de Oost Kaap provincie. De naam Cyrtanthus verwijst naar de enigszins gedraaide voet van de bloembuis bij een aantal soorten. De naam is afgeleid van het Griekse kyrtos, wat gedraaid betekent en anthos, wat bloem betekent. Binnen het geslacht is er een grote verscheidenheid aan bloemkleuren, afmetingen en vorm van de bloemen. De bekendste uit het geslacht is wel Cyrtanthus elatus, ook wel George lelie genoemd. Vroeger bekend onder de naam Vallota speciosa. Meerdere leden van het geslacht staan bekend om hun extreem snelle reactie op natuurlijke branden. (daar komt ook de naam brandlelie of vuurlelie vandaan) Een aantal soorten kan al na minder dan twee weken na zo 'n brand het bloeistadium bereiken. Enkele soorten zoals b.v. Cyrtanthus ventricosus en Cyrtanthus odorus bloeien uitsluitend na een brand. De meeste Cyrtanthus soorten bloeien van het vroege voorjaar tot in de late herfst (bij ons op het Noordelijk Halfrond). Cyrtanthus mackenii bloeit al vanaf eind februari. En de bloemen blijven tamelijk lang goed. Afhankelijk van de temperatuur wel tot drie weken. En door meerdere bolletjes in 1 pot te planten kan je langere tijd bloei hebben. Het geslacht is ruwweg in te delen in twee groepen; groenblijvend en bladverliezend. Vertegenwoordigers van de groenblijvende groep zijn in Nederland meestal zonder al te veel problemen te kweken. Vertegenwoordigers uit deze groep zijn b.v. Cyrtanthus elatus, Cyrtanthus montanus, Cyrtanthus sanguineus, Cyrtanthus mackenii en Cyrtanthus brachyscyphus. Door Cyrtanthus mackenii na de bloei een rustperiode te geven kan ze zelfs een tweede keer bloeien in hetzelfde seizoen. Cyrtanthus is tamelijk gemakkelijk te vermeerderen door zaaien, mits dat op de juiste wijze gebeurd. Zelf zaai ik veel en daardoor heb ik regelmatig een aantal Cyrtanthus soorten te koop. Dit kan per seizoen nogal variëren. Helaas behouden de zaden van Cyrtanthus maar een beperkte tijd hun kiemkracht. En de zaden van de wat zeldzamere soorten worden vaak tegen zeer hoge prijzen te koop aangeboden. Dat maakt dat Cyrtanthus bollen niet bepaald goedkoop zijn. Vooral op E-bay worden vaak absurde prijzen gevraagd voor een bolletje wat nog lang niet bloeibaar is. Een lijst met beschikbare soorten stuur ik u op verzoek graag toe. Cyrtanthus bollen houden over het algemeen van zanderig, neutraal substraat. Een goed algemeen bruikbaar grondmengsel voor de groenblijvers is; drie delen Franse dennenschors (4-8 mm), zes delen Bimskies en twee- of drie delen Cocopeat (mix 1). Bij de wat gevoeliger soorten de 70% Bims en de rest in gelijke delen Franse boomschors en Cocopeat (mix 2). En de echt moeilijke soorten kweek ik in pure Bimskies (mix 3). Leg wat grof materiaal onder in de pot om te voorkomen dat, als e.e.a. wat uitdroogt, het substraat door de drainagegaten uit de pot valt. Omdat ik substraten gebruik die nauwelijks of geen voeding bevatten, geef ik voeding in de vorm van kunstmest. Ik gebruik voor de groei NPK 20-20-20 van Peters. En voor de stimulering van de bloei NPK 10-30-20. Dosering volgens de fabrikant (1 gram per 1 liter water) en wekelijks afwisselen. De kleinere soorten hebben genoeg aan een 15 cm pot en kunnen daar meerdere jaren in staan. Grotere soorten vragen een grotere pot. Dan kan het wortelgestel zich goed ontwikkelen. Bij een juiste verzorging zult u elk jaar weer lange tijd kunnen genieten van de prachtige bloemen!

Zaaien:
Cyrtanthus zaden zaai ik altijd volgens de "floating" methode. Mijn ervaring is dat de kieming met deze methode veel beter verloopt met minder kans op schimmelvorming. En dus minder verliezen. Vul een glazen pot van 1 liter met gewoon kraanwater. Laat het water op kamertemperatuur komen. De beste kiemtemperatuur is 15 - 20 graden Celsius. Dus b.v. een koele slaapkamer. Strooi de zaden in het water en dan is het afwachten. Meestal zullen de zaden al na 1-2 weken kiemen. Bij sommige soorten zoals Cyrtanthus carneus kan dat aanzienlijk langer duren. Ik voeg een heel klein beetje zwavelpoeder (Chinosol) toe aan het water om schimmelvorming af te remmen. Eerst komt het kiemworteltje en daarna het eerste kiemblad. Als het kiemblad ca 1-2 cm lang is, haal ik de zaden voorzichtig uit het water en plant ze in een goed waterdoorlatend grondmengsel. Daarvoor gebruik ik 7 delen Bims (1-5 mm) 1,5 delen Cocopeat en 1,5 delen gemalen Franse boomschors. (4-7 mm). Ik maak het grondmengsel vochtig en prik een gaatje, waar ik het worteltje helemaal in laat zakken tot de rest van het zaadje. Heel voorzichtig iets aandrukken. De potjes zet ik in een bak met water, zodat het zaaisel vochtig blijft. Afdekken is beslist niet nodig. Zet de potjes zo licht mogelijk. Bij mij staan ze gewoon in een slaapkamer op de vensterbank. Gebruik geen potgrond op basis van turf. Dat bevat te veel schimmels e.d. Zorg er voor dat het substraat nooit helemaal uitdroogt! Cyrtanthus zaden houden maar beperkte tijd hun kiemkracht. Het is daarom raadzaam de zaden zo vers mogelijk te zaaien! Bewaren in koelkast verlengt die periode tot ongeveer een half jaar. Daarna neemt de kiemkracht toch vrij snel af. Zaaien kan eigenlijk het hele jaar door. Soms moet je wel omdat sommige soorten in Zuidafrika op een voor ons verkeerd tijdstip rijp zijn. Zelf zaai ik meestal vroeg in het voorjaar (vanaf begin februari). Dan kunnen de zaailingen zich met warmte en veel licht het beste ontwikkelen.

Stand van de beschreven soorten per 01-01-2018. Ik heb de indeling van Graham Duncan gevolgd.

01 Cyrtanthus angustifolius (L.f.) Aiton
02 Cyrtanthus attenuatus R.A.Dyer
03 Cyrtanthus aureolinus Snijman
04 Cyrtanthus bicolor R.A.Dyer
05 Cyrtanthus brachyscyphus Baker
06 Cyrtanthus brachysiphon Hilliard & B.L.Burtt
07 Cyrtanthus breviflorus Harv.
08 Cyrtanthus carneus Lindl.
09 Cyrtanthus collinus Ker Gawl.
10 Cyrtanthus contractus N.E.Br.
11 Cyrtanthus debilis Snijman
12 Cyrtanthus elatus (Jacq.) Traub
13 Cyrtanthus epiphyticus J.M.Wood
14 Cyrtanthus erubescens Killick
15 Cyrtanthus eucallus R.A.Dyer
16 Cyrtanthus falcatus R.A.Dyer
17 Cyrtanthus fergusoniae L.Bolus
18 Cyrtanthus flammosus Snijman & Van Jaarsv.
19 Cyrtanthus flanaganii Baker
20 Cyrtanthus flavus P.E.Barnes
21 Cyrtanthus galpinii Baker
22 Cyrtanthus guthrieae L.Bolus
23 Cyrtanthus helictus Lehm.
24 Cyrtanthus herrei (F.M.Leight.) R.A.Dyer
25 Cyrtanthus huttonii Baker
26 Cyrtanthus inaequalis O'Brien
27 Cyrtanthus junodii P.Beauv.
28 Cyrtanthus labiatus R.A.Dyer
29 Cyrtanthus leptosiphon Snijman
30 Cyrtanthus leucanthus Schltr.
31 Cyrtanthus loddigesianus (Herb.) R.A.Dyer
32 Cyrtanthus mackenii Hook.f. subsp. mackenii
33 Cyrtanthus mackenii Hook.f. subsp. cooperi (Baker) Snijman
34 Cyrtanthus macmasteri Snijman
35 Cyrtanthus macowanii Baker
36 Cyrtanthus montanus R.A.Dyer
37 Cyrtanthus nutans R.A.Dyer
38 Cyrtanthus obliquus (L.f.) Aiton
39 Cyrtanthus obrienii Baker
40 Cyrtanthus ochroleucus (Herb.) Burch. ex Steud.
41 Cyrtanthus odorus Ker Gawl.
42 Cyrtanthus rhododactylus Stapf
43 Cyrtanthus rotundilobus N.E.Br.
44 Cyrtanthus sanguineus (Lindl.) Walp. subsp. sanguineus
45 Cyrtanthus smithiae Watt ex Harv.
46 Cyrtanthus spiralis Burch. ex Ker Gawl.
47 Cyrtanthus staadensis Schönland
48 Cyrtanthus stenanthus Baker
49 Cyrtanthus striatus Herb.
50 Cyrtanthus suaveolens Schönland
51 Cyrtanthus taitii G.D. Duncan
52 Cyrtanthus thorncroftii C.H.Wright
53 Cyrtanthus tuckii Baker
54 Cyrtanthus ventricosus Willd.
55 Cyrtanthus wellandii Snijman

Aanbevolen praktische literatuur:

Grow Bulbs - Graham Duncan, Kirstenbosch Gardening Series, First Edition 2000, ISBN: 1-919684-26-3 
Grow Bulbs - Graham Duncan, Kirstenbosch Gardening Series, Second Edition 2010, ISBN: 978-1-919684-56-7
Bulbs - John E. Brian, Timber Press, Revised Edition 2002, ISBN: 0-88192-529-2
The Color Encyclopedia of Cape Bulbs - John Manning, Peter Goldblatt, Dee Snijman, Timber Press 2002, ISBN: 0-88192-547-0
The Amaryllidaceae of Southern Africa - Graham Duncan, Barbara Jeppe, Leigh Voigt, Umdaus Press 2016, ISBN: 978-1-919766-50-8